Winterscholing in januari begint met plannen in november

Elke winter herhaalt zich hetzelfde patroon. Vorst legt het grondwerk stil, de planning loopt leeg en veel bedrijven besluiten tegelijk dat dit het moment is om hun mensen op te leiden. Wie dan pas belt, kiest uit wat er nog over is. Maar wie nu plant, bepaalt zelf wanneer zijn mensen in het leslokaal en op het oefenterrein staan.

Voor bedrijven in grondverzet, verticaal transport en ondergrondse infra is winterscholing de beste investering in vakmanschap van het jaar. In dit artikel lees je waarom dat zo is, en hoe je in vijf stappen een plan maakt dat in het voorjaar direct rendement oplevert.

Waarom is de winter het beste moment om op te leiden?

In het voorjaar en de zomer draaien projecten op volle capaciteit. Elke machinist die dan in een leslokaal zit, wordt gemist op de bouwplaats. In de winter ligt dat anders. Het werk schuift door, machines staan vaker stil en mensen hebben meer ruimte in hun agenda. Een opleidingsdag in januari kost je dus veel minder productie dan dezelfde dag in juni.

En die investering is hard nodig. Volgens het Economisch Instituut voor de Bouw stromen er steeds meer mensen uit door pensionering. In 2025 ging het in de bouw naar schatting om ruim 10.000 mensen, tegenover zo’n 7.200 in 2019. Tot en met 2029 zijn er ruim 48.000 arbeidsjaren nodig om alleen die uitstroom op te vangen. Tegelijk daalde het aantal studenten in de machinistenopleidingen van 920 in 2021 naar 810 in 2024.

De conclusie is dus helder. Wachten tot de arbeidsmarkt nieuwe vakmensen levert, is geen strategie. De kennis die je nu in huis hebt, moet je actief doorgeven en uitbreiden. En de winter is daar het uitgelezen moment voor.

Waarom je winterscholing al in november plant

Veel bedrijven komen in de winter tegelijk op hetzelfde idee. De vraag naar opleidingen stijgt juist in de periode waarin het werk stilligt. Wie in januari pas belt, past zich aan de planning van de opleider aan. Een opleiding plannen voor januari doe je daarom beter al in november. Dan heb je namelijk drie dingen zelf in de hand.

  • De data. Jij kiest wanneer je mensen weg kunnen en spreidt dat over de winter uit, zodat je nooit een hele ploeg tegelijk mist.
  • Het geld. Veel regelingen moet je aanvragen voordat de opleiding start. Op onze pagina over subsidies voor opleidingen zie je welke regelingen er zijn voor bouw en infra.
  • De aansluiting op het voorjaar. Je weet welke projecten eraan komen en leidt precies op voor wat daar nodig is.
Machinist volgt winterscholing in een graafmachine op het oefenterrein van SOMA Bedrijfsopleidingen

In vijf stappen naar een sterke winterscholing

1. Zet alle certificaten op een rij

Een verlopen certificaat ontdek je meestal pas op het slechtste moment. Op de dag dat een opdrachtgever erom vraagt, of als er een inspecteur op de bouwplaats staat. Maak daarom nu een overzicht van de certificaten van jouw mensen en hun vervaldatum. Welke verlopen er in 2027? Wie een certificaat moet verlengen, plant de herhaling in de winter en vóór de vervaldatum. Zo staat er niemand in het drukke seizoen aan de kant. Voor machinisten in verticaal transport check je de registratie in het TCVT-RA register en plan je op tijd de verplichte TCVT-bijscholing.

2. Leid op voor het werk van het voorjaar

Kijk naar de projecten die vanaf maart starten. Welk materieel zet je in? Welke kwalificaties vraagt de opdrachtgever? Werk je langs de weg, of in de buurt van kabels en leidingen? Leid je mensen wel op voor het werk dat eraan komt, en niet voor het werk dat achter je ligt. Zoek je een opleiding grondverzet, bekijk dan het aanbod voor loon en grondverzet. Voor kranen en hijswerk vind je alles bij de opleidingen voor verticaal transport.

3. Maak van losse cursussen een leerlijn

Een opleiding machinist voor een starter vraagt iets anders dan bijscholing voor een ervaren uitvoerder. Kijk daarom per medewerker waar de volgende stap ligt en bouw daar een traject omheen. Koppel jonge collega’s aan ervaren vakmensen, zodat hun kennis in het bedrijf blijft als zij met pensioen gaan. Met een maatwerktraject stem je de inhoud, de planning en de locatie af op jouw bedrijf. Zo groeit iedere medewerker gericht door en springt niemand van cursus naar cursus.

4. Voorkom graafschade

Bij grondwerk zit het grootste risico vaak onder je voeten. Graafschade aan kabels en leidingen komt vaker voor dan veel mensen denken. In 2020 ontstond er bij 5,9% van de ongeveer 770.000 graafwerkzaamheden in Nederland schade aan kabels en leidingen. Dat zijn ruim 45.000 gevallen en een directe schadepost van zo’n 38 miljoen euro per jaar, blijkt uit cijfers van de Rijksoverheid. Daar komen de vertraging op het project en de gevaarlijke situaties bij een geraakte gasleiding of stroomkabel nog bij.

Een goed opgeleide machinist leest de tekening, kent de risico’s en graaft zorgvuldig in de buurt van kabels en leidingen. Gebruik de winter dus om juist die vaardigheden scherp te zetten. Werken je mensen ook langs de weg, plan dan meteen de cursus Veilig werken langs de weg in.

5. Bereid je mensen voor op elektrisch materieel

Steeds meer opdrachtgevers vragen om emissieloos werken. De overheid stimuleert die overstap met het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen en de subsidieregeling voor schoon en emissieloos bouwmaterieel. Een elektrische machine kopen is alleen iets anders dan er een volle werkdag mee draaien.

Machinisten moeten veilig werken met hoogvoltagesystemen volgens NEN 9140, hun dag plannen rond de laadmomenten en zuinig omgaan met de accu. Wie dat goed beheerst, haalt een volle werkdag uit één acculading. Lees meer over onze opleidingen voor emissieloos werken.

Driehoekig grafisch element uit SOMA huisstijl

Zo haal je rendement uit je winterscholing

Een opleiding levert pas iets op als mensen het geleerde ook op maandagochtend op de bouwplaats toepassen. Daarin maken drie dingen het verschil.

  • Leren in de praktijk. Oefenen op een terrein dat lijkt op de bouwplaats, met materieel dat je mensen ook echt gebruiken.
  • Docenten uit het vak. Wie het werk zelf doet, kent de situaties waarin het misgaat en weet hoe je dat voorkomt.
  • Oefenen op de simulator. Waar het past, trainen cursisten situaties die in het echt te riskant zijn, ongeacht het weer buiten. Daarna stappen ze met meer vertrouwen de echte machine in.

Spreek na de opleiding ook af hoe de medewerker het geleerde gaat inzetten. Een kort gesprek na twee weken voorkomt dat nieuwe kennis wegzakt.

Plan je winterscholing met SOMA Bedrijfsopleidingen

SOMA Bedrijfsopleidingen leidt al ruim 60 jaar vakmensen op voor infra, grondverzet en verticaal transport. Op ons oefenterrein van 27 hectare in Harderwijk leren cursisten het vak met echt materieel en simulatoren. Nieuwe instroom start vaak via het SOMA College, dat de vakopleidingen voor de infra op niveau 2, 3 en 4 verzorgt. Bij elke vraag kijken we eerst naar jouw situatie en pas daarna naar de opleiding.

Wil je januari goed beginnen? Neem contact met ons op of bekijk direct ons cursusaanbod. Samen zetten we de planning neer die past bij jouw mensen en jouw projecten.

Veelgestelde vragen over winterscholing

Wanneer plan je winterscholing het beste?

Voor de open inschrijving in oktober of november. Dan heb je nog keuze in data in januari en februari, en heb je nog tijd om subsidie of een vergoeding aan te vragen.

Wanneer moet je een certificaat verlengen?

Altijd vóór de vervaldatum. De geldigheid en de eisen voor herhaling verschillen per certificaat. Zet de vervaldata van al je mensen op een rij en plan de herhaling in een rustige periode, zoals de winter.

Kan je opleiden als het vriest?

Ja. Theorie en, waar dat past, training op de simulator gaan door, ongeacht het weer. Praktijklessen op het terrein stemmen we af op de omstandigheden.

Kun je subsidie krijgen voor een opleiding?

Vaak wel. Voor bouw en infra zijn er onder meer regelingen voor de instroom en het behoud van vakkrachten, en heeft iedere werknemer een individueel budget. Op onze pagina over subsidies zie je welke regelingen voor jouw bedrijf gelden. Vraag ze altijd aan voordat de opleiding start.

Heb je een andere vraag? Bekijk de veelgestelde vragen of neem contact met ons op.

Contactsectie op de website van SOMA Bedrijfsopleidingen

Vragen of interesse?
Neem contact met ons op!